Nghi thức cúng giao thừa là một trong những phong tục truyền thống quan trọng của người Việt mỗi dịp Tết Nguyên Đán, mang ý nghĩa tiễn đưa năm cũ và đón chào năm mới an lành, may mắn. Việc thực hiện đúng nghi thức không chỉ thể hiện lòng thành kính với thần linh, tổ tiên mà còn gửi gắm ước nguyện về một năm mới bình an, thịnh vượng cho cả gia đình. Hãy cùng Thẩm mỹ quốc tế Linh Anh tìm hiểu chi tiết về nghi thức cúng giao thừa theo đúng chuẩn nhé!
1. Tổng quan về nghi thức cúng giao thừa – Lễ Trừ Tịch
Cúng giao thừa là một nghi lễ truyền thống quan trọng, không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên Đán của người Việt. Nghi lễ này còn được gọi là lễ Trừ tịch, mang ý nghĩa xua đi những điều xui rủi, không may mắn của năm cũ, đồng thời đón chào một năm mới an lành, tốt đẹp hơn.
Lễ cúng giao thừa thường được tiến hành vào thời khắc chuyển giao thiêng liêng giữa năm cũ và năm mới, diễn ra trong khoảng từ 23 giờ đêm đến 1 giờ sáng. Đây được xem là thời điểm trời đất giao hòa, con người bày tỏ lòng thành kính, cầu mong bình an, may mắn và thuận lợi cho năm mới sắp tới.
2. Cúng giao thừa ngoài trời trước hay trong nhà trước?
Trong văn hóa Việt, sự phân định giữa “Trong” và “Ngoài” rất rõ ràng.
- Không gian Ngoài trời (Dương): Nơi giao tiếp với các vị Thiên quan, Hành khiển – những vị thần đại diện cho trật tự vũ trụ và luật trời. Nghi lễ tại đây mang tính công cộng, hướng ngoại.
- Không gian Trong nhà (Âm): Nơi thờ phụng Tổ tiên và Thần linh bản thổ (Thổ Công). Đây là không gian riêng tư, ấm cúng, nơi con cháu mời ông bà về “ăn Tết”. Bàn thờ gia tiên là trục tâm linh của ngôi nhà, nơi hội tụ vượng khí của gia tộc.
Nguyên tắc vàng trong thực hành nghi lễ Giao thừa là: “Nghênh tân trước, lễ gia sau“. Tức là, gia chủ phải thực hiện lễ cúng ngoài trời để khai thông khí vận với trời đất, đón quan mới, tiễn quan cũ, sau đó mới quay vào nhà để thắp hương khấn vái tổ tiên. Trình tự này thể hiện sự tôn trọng trật tự nghi lễ và thường được nhiều gia đình gìn giữ, bởi “Thần” (quan nhà trời) lớn hơn “Nhân” (tổ tiên), nên phải ưu tiên lễ các quan trước.
Những lễ vật chuẩn bị cho bàn cúng cần được chuẩn bị từ trước thời điểm giao thừa. Tất cả được đặt trên bàn và bàn thờ, tuyệt đối không để trên mặt đất hay đến thời điểm giao thừa mới bưng mâm lễ ra.
3. Quy trình thực hiện cúng giao thừa và các kiêng kỵ tâm linh
Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 là sự vắng mặt của ngày 30 Tết. Theo lịch âm, tháng 12 năm Ất Tỵ (tháng Chạp) chỉ có 29 ngày. Điều này đồng nghĩa với việc Lễ Giao thừa – thời khắc thiêng liêng nhất chuyển giao giữa năm cũ và năm mới – sẽ diễn ra vào đêm ngày 29 tháng Chạp, tương ứng với dương lịch là ngày 16/02/2026.
Hướng Dẫn LỄ CÚNG GIAO THỪA Trong Nhà Và Ngoài Trời Đúng Cách || VĂN KHẤN GIAO THỪA Chuẩn Phong Thủy
Nếu bạn chưa biết cách chuẩn bị và cúng giao thừa như thế nào cho chính xác, hãy tham khảo ngay những thông tin dưới đây:
3.1. Quy trình cúng giao thừa chi tiết
Nghi thức cúng giao thừa sẽ được thực hiện theo các bước như sau:
Bước 1: Chuẩn bị (Trước 23h00 đêm 29 Tết)
- Gia chủ (người đàn ông lớn tuổi nhất hoặc người trụ cột) cần tắm rửa sạch sẽ, dùng nước lá mùi già (theo phong tục miền Bắc) để tẩy trần.
- Trang phục: Quần áo dài, chỉnh tề, lịch sự (vest hoặc áo dài khăn đóng là tốt nhất), tuyệt đối không mặc quần đùi, áo ba lỗ.
- Sắp đặt mâm cúng: Kiểm tra kỹ mâm ngũ quả, đèn, nến. Gà cúng phải được đặt ngay ngắn, không xiêu vẹo.
Bước 2: Cúng ngoài trời (Giờ Tý: 23h00 – 00h00)
- Thực hiện trước để đón quan Hành khiển. Bàn cúng đặt giữa sân hoặc trước cửa chính.
- Thắp hương, đọc văn khấn giao thừa ngoài trời, hóa vàng mã cho quan thần.
Bước 3: Cúng trong nhà (Sau khi cúng ngoài trời, khoảng 00h15 – 00h30)
- Sau khi hoàn tất lễ ngoài trời, gia chủ bước vào nhà.
- Thắp 1 hoặc 3 nén hương lên bát hương Thần linh và Gia tiên.
- Thắp nến/đèn để tạo dương khí.
- Đứng hoặc quỳ trước bàn thờ, chắp tay, đọc văn khấn với giọng điệu trang nghiêm, thành kính.
- Sau khi đọc xong, vái 3 vái, lùi lại và chờ hương tàn. Trong lúc này, các thành viên khác trong gia đình cũng có thể lần lượt thắp hương và khấn nguyện.
Bước 4: Hóa vàng và thụ lộc
- Khi hương cháy được 2/3 hoặc hết tuần hương, gia chủ xin phép lễ tạ và đem vàng mã đi hóa.
- Hóa sớ trước, tiền vàng thần linh rồi đến tiền vàng gia tiên.
- Hạ lễ (bánh chưng, gà, xôi) xuống để cả nhà cùng thưởng thức, chúc tụng nhau ly rượu đầu xuân.
3.2. Các điều kiêng kỵ tâm linh
Đầu năm mới, theo quan niệm của ông bà xưa bạn cần kiêng cữ một số điều để có một năm mới suôn sẻ, tránh vận xui. Cụ thể như sau:
- Quét nhà, đổ rác (mùng 1): Quét đi tài lộc, may mắn.
- Vay mượn, đòi nợ: Dễ gặp khó khăn tài chính, xích mích.
- Làm vỡ đồ (bát đĩa, gương): Báo hiệu chia cắt, đổ vỡ.
- Cho lửa, nước: Cho đi may mắn, tài lộc.
- Cãi nhau, nói điều xui xẻo, tục: Mang đến vận rủi.
- Chụp ảnh, chúc Tết người đang ngủ: Cấm kỵ đầu năm.
- Vỗ vai, quàng vai: Mất vận may, thiếu tôn trọng.
- Giặt quần áo (mùng 1, 2): Kiêng kỵ theo quan niệm truyền thống.
- Cắt tóc, cắt móng tay: Dễ mang lại điều không may.
- Đổ dầu, mỡ: Dầu tượng trưng cho sự trơn tru, tiền bạc nên đổ dầu là điềm hao tài.
- Nói điều xui xẻo: Theo quan niệm xưa, những phát ngôn đầu năm có thể ảnh hưởng đến những việc sẽ xảy ra trong năm mới vì vậy tránh nói những điều xui xẻo, nói tục dù chỉ là đùa vui.
- Kiêng sử dụng kim chỉ, kéo: Sử dụng kim chỉ vào ngày đầu năm được cho là mang lại sự khó khăn, vất vả.
- Kiêng kỵ mặc quần áo đen, trắng ngày Tết: Nên chọn màu sắc rạng rỡ, vui vẻ, may mắn đặc biệt màu đỏ và màu vàng.
- Soi gương: Liên quan đến quan niệm tâm linh, gương được cho là kết nối với thế giới âm.
| Điều kiêng kỵ | Lý giải Tâm linh & Văn hóa |
| Làm vỡ bát đĩa, gương | Tiếng vỡ (“bình”) đồng âm với sự chia lìa. Mảnh vỡ tượng trưng cho sự rạn nứt trong quan hệ gia đình và sự thất thoát tài lộc. |
| Cãi vã, to tiếng | Giao thừa là thời khắc hòa hợp. Xung đột tạo ra năng lượng tiêu cực (sát khí), báo hiệu một năm bất hòa. Gia đình cần giữ hòa khí, cười nói vui vẻ. |
| Quét nhà, đổ rác | Quét hết tài lộc, may mắn trong năm mới ra khỏi nhà |
| Nói lời xui xẻo | Tránh các từ ngữ phủ định (“hết”, “thiếu”, “chết”, “bệnh”). Sức mạnh của ngôn từ (khẩu nghiệp) có thể vận vào thực tế trong thời khắc nhạy cảm |
| Đổ dầu, mỡ | Dầu tượng trưng cho sự trơn tru, tiền bạc. Đổ dầu là điềm hao tài. Ngoài ra, mùi dầu mỡ át mùi hương trầm có thể thu hút ma quỷ đói khát. |
| Soi gương | Gương được xem là cánh cổng nối với thế giới âm. việc soi gương đêm khuya được cho là không tốt cho tinh thần, dễ gây cảm giác bất an trong thời khắc nhạy cảm. |
| Mặc đồ đen trắng | Màu của tang tóc, u buồn. Nên mặc màu đỏ, vàng, hồng để kích hoạt may mắn. |
| Cầm kéo, kim chỉ | Vật nhọn mang sát khí, tượng trưng cho sự cắt đứt, tổn thương. |
| Cho lửa, nước | Lửa tượng trưng cho những điều may mắn và nước được ví như dòng chảy tài lộc trong gia đình vì vậy không nên cho đi. |
| Vay mượn, đòi tiền | Vay mượn tiền đầu năm sẽ khiến cả năm đấy làm ăn thất bát, túng thiếu và luôn trong tình trạng nợ nần. Cho người khác mượn tiền sẽ làm cho tiền bạc bị phát tán, mất lộc, “dâng” vận may, tiền tài của mình cho người khác |
3.3 Các nghi thức hậu cúng giao thừa
Nghi thức cúng Giao thừa trong nhà là một di sản văn hóa phi vật thể quý báu, phản ánh tâm hồn và bản sắc của người Việt. Đó là sự tổng hòa của lòng hiếu thảo (với tổ tiên), sự kính sợ (với thần linh) và niềm tin (vào tương lai).
Dù xã hội hiện đại có nhiều biến đổi, việc duy trì nghi lễ này với sự hiểu biết đúng đắn, tránh mê tín dị đoan, sẽ giúp các gia đình Việt giữ vững gốc rễ văn hóa, tạo nên sự cân bằng tâm linh cần thiết để bước vào một năm mới An Khang – Thịnh Vượng.
Và sau khi cúng giao thừa, người Việt thường có những nghi thức khác như:
Xử lý gạo và muối sau khi cúng
Có sự nhầm lẫn lớn trong dân gian về việc rải muối gạo.
- Gạo, muối cúng Trong nhà: KHÔNG ĐƯỢC RẢI. Đây là lộc của tổ tiên. Gạo nên đổ vào thùng gạo để mong dư dả, muối đổ vào hũ muối để mong mặn mà giàu có.
- Gạo và muối cúng Ngoài trời / Cúng chúng sinh: PHẢI RẢI. Sau khi cúng xong, đem rải ra đường (xa nhà) để bố thí cho các vong linh vất vưởng, tránh họ đi theo vào nhà. Vừa rải vừa niệm Phật.
Tục xông đất và xuất hành
- Xông đất (Đạp đất): Người khách đầu tiên bước vào nhà sau Giao thừa quyết định vận mệnh cả năm. Gia chủ thường chọn người hợp tuổi, tính tình vui vẻ, thành đạt để xông đất. Nhiều gia đình hiện đại chọn cách tự xông đất: Gia chủ ra ngoài trước Giao thừa, qua giờ Giao thừa thì mang cành lộc về nhà.
- Xuất hành: Ra khỏi nhà lần đầu tiên trong năm để đi lễ chùa hoặc thăm hỏi. Cần chọn hướng tốt (Hướng Tài Thần hoặc Hỷ Thần) và giờ Hoàng đạo để xuất hành.
Thích ứng nghi lễ tại chung cư và đô thị
Trong điều kiện sống tại các căn hộ chung cư, việc cúng ngoài trời gặp nhiều khó khăn.
- Cúng ngoài trời ở chung cư: Theo các chuyên gia phong thủy, cúng ngoài trời cần có “Trời” và “Đất”. Ban công chung cư không được coi là mặt đất. Do đó, cư dân chung cư nên xuống sân tòa nhà để cúng (nếu có thể) hoặc chỉ tập trung vào lễ cúng trong nhà thật trang trọng. Việc cúng ngoài trời tại ban công chỉ mang tính tượng trưng tâm linh.
- Đốt vàng mã: Cần tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy, sử dụng lư hóa vàng chuyên dụng hoặc lò đốt chung của tòa nhà, tránh đốt bừa bãi gây nguy hiểm và ô nhiễm.
Hái lộc
Sau khi đi lễ tại đình, chùa, đền, miếu, người Việt có tục hái một cành cây non trước cửa nơi thờ tự, gọi là cành lộc, mang về nhà với ý nghĩa đón nhận lộc lành do trời đất, thần Phật ban tặng. Cành lộc thường được cắm trước bàn thờ gia đình và giữ lại cho đến khi khô, tượng trưng cho mong cầu may mắn, bình an trong năm mới.
Hương lộc
Bên cạnh tục hái lộc, nhiều người lựa chọn xin lộc bằng cách thắp hương tại đình, đền, chùa, miếu, thành tâm khấn vái rồi mang nén hương đang cháy về cắm vào bát hương trên bàn thờ gia đình. Ngọn lửa từ nơi thờ tự được xem là biểu tượng của sự hanh thông, phát đạt, với mong ước được Phật, Thánh che chở và ban phúc lành suốt cả năm.
Mừng tuổi
Mừng tuổi là một phong tục truyền thống không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên Đán. Theo đó, người lớn thường trao những phong bao đỏ đựng tiền mới cho trẻ em, tượng trưng cho lời chúc may mắn và khởi đầu tốt đẹp.
Giá trị vật chất không đặt nặng, điều quan trọng là những lời chúc tốt lành được trao gửi giữa các thế hệ: con cháu kính chúc ông bà, cha mẹ sức khỏe, trường thọ; người lớn gửi gắm mong ước con cháu mạnh khỏe, học tập tiến bộ và làm ăn thuận lợi trong năm mới.
4. Giờ đẹp cúng giao thừa cho gia chủ trong năm Bính Ngọ 2026
Theo phong tục cổ truyền và sách Ngọc Hạp thông thư, thời khắc Giao thừa là lúc khí trường chuyển giao mạnh mẽ nhất giữa năm cũ và năm mới. Để nghi lễ “tống cựu nghênh tân” được linh ứng, giờ đẹp nhất để thực hiện lễ cúng Giao thừa năm Bính Ngọ 2026 chính là Giờ Tý.
Một điểm đáng chú ý của Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 là không có ngày 30 Tết. Theo âm lịch, tháng Chạp năm Ất Tỵ chỉ kéo dài 29 ngày, do đó thời khắc Giao thừa – khoảnh khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới – sẽ diễn ra vào đêm 29 tháng Chạp, tương ứng với ngày 16/02/2026 theo dương lịch.
Cụ thể, khung giờ vàng để hành lễ là:
Từ 23h00 đêm 29 Tết (tức ngày 16/02/2026 Dương lịch – do tháng Chạp năm Ất Tỵ là tháng thiếu, không có ngày 30). Đến 1h00 sáng Mùng 1 Tết (tức ngày 17/02/2026 Dương lịch).
Các chuyên gia văn hóa khuyên gia chủ nên chuẩn bị xong lễ vật trước đó, để nghi lễ trọn vẹn nhất, bạn nên thực hiện theo trình tự thời gian sau:
- 21h00 – 22h30: Chuẩn bị xong xuôi mâm cúng giao thừa ngoài trời và trong nhà.
- 23h00 – 23h45 (Giờ Tý bắt đầu): Bày biện đồ lễ ra ngoài trời. Kiểm tra lại đèn, nến, hương. Lúc này khí của năm cũ vẫn còn vương vấn, chưa nên khấn ngay.
- 23h55 – 00h00: Gia chủ chỉnh tề y phục, thắp nến/đèn.https://thammylinhanh.vn/mam-cung-giao-thua/
- Đúng 00h00 (Thời khắc Chính Tý): Thắp hương và bắt đầu đọc văn khấn ngoài trời. Đây là giây phút “Giao hòa” quan trọng nhất để Tiễn cũ – Đón mới.
- 00h15 – 00h30: Sau khi cúng ngoài trời xong, gia chủ vào trong nhà thắp hương và khấn lễ Gia tiên.
Lời khuyên: Dù khung giờ cho phép đến 1h sáng, nhưng tốt nhất bạn nên hoàn tất phần lễ (đọc văn khấn) vào khoảng 00h00 đến 00h30 để đón trọn vẹn sinh khí đầu năm.
Câu hỏi thường gặp
Điều cốt lõi vẫn nằm ở lòng thành kính; tuy nhiên, thực hiện đúng trình tự “tiễn cựu nghênh tân” – cúng ngoài trời để kính lễ thần linh trước, sau đó mới cúng trong nhà để tưởng nhớ gia tiên – sẽ giúp nghi thức được đầy đủ và đúng truyền thống hơn. Bên cạnh đó, lễ vật cần được chuẩn bị gọn gàng, sạch sẽ, tươi mới, thể hiện sự tôn kính và gửi gắm mong cầu may mắn, bình an cho năm mới.
Trường hợp vẫn muốn tiến hành lễ cúng ngoài trời, gia đình nên xuống khu vực sân chung của tòa nhà thay vì thực hiện tại ban công hoặc hành lang trên các tầng cao.
Theo quan niệm truyền thống, lễ cúng ngoài trời cần được thực hiện tại không gian có sự giao hòa giữa trời và đất, vì vậy lễ vật nên được bày trí gần mặt đất. Nếu cúng tại khu vực tầng cao của chung cư, khoảng cách giữa không gian bày lễ và mặt đất quá xa, sẽ không còn phù hợp để được xem là lễ cúng ngoài trời đúng nghĩa.
Theo quan niệm dân gian, lễ cúng giao thừa mang ý nghĩa cầu mong may mắn, bình an và thịnh vượng cho năm mới, vì vậy người thực hiện nghi lễ, dù là nam hay nữ, đều cần giữ tâm thế thanh tịnh, trang nghiêm.
Trước khi tiến hành lễ cúng, người đại diện nên tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc gọn gàng, chỉnh tề. Một số quan niệm truyền thống còn cho rằng cần kiêng ăn các món như tứ linh, cá chép, thịt chó, thịt rùa, thịt mèo… và hạn chế sinh hoạt vợ chồng trong một khoảng thời gian nhất định trước khi làm lễ nhằm giữ sự thanh khiết về thể chất và tinh thần.
Trong trường hợp phụ nữ là người chủ lễ, dân gian lưu ý nên tránh thực hiện nghi lễ vào thời kỳ kinh nguyệt. Khi đó, có thể nhờ chồng hoặc một thành viên khác giữ vai trò quan trọng trong gia đình thay mặt tiến hành các nghi thức cúng bái để đảm bảo sự trang nghiêm và trọn vẹn theo tín ngưỡng truyền thống.
Bên cạnh đó, lễ vật cũng cần được sắp xếp đúng ý nghĩa: gà cúng nên đặt quay đầu ra phía ngoài, hướng về đường lớn, tượng trưng cho việc đón chào quan Hành khiển của năm mới và thể hiện trọn vẹn tinh thần “tiễn cựu nghênh tân”.
Thực hiện đúng nghi thức cúng giao thừa giúp gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống và mang lại sự an tâm, may mắn trong ngày đầu năm mới. Dù hình thức cúng bái có thể linh hoạt theo điều kiện mỗi gia đình, điều quan trọng nhất vẫn là sự trang nghiêm và lòng thành kính, để khởi đầu năm mới một cách trọn vẹn và ý nghĩa.
99+ câu chúc Tết ông bà 2026 Bính Ngọ sâu sắc, ý nghĩa nhất Tổng hợp lời chúc tết nhân viên Bính Ngọ 2026 hay và ý nghĩa Còn bao nhiêu ngày nữa đến Tết 2026? Đếm ngược ngày đến tết Nguyên đán Bính Ngọ Văn khấn cúng Giao Thừa trong nhà Tết Bính Ngọ 2026 Văn khấn Giao thừa ngoài trời năm Bính Ngọ 2026 chuẩn nhất Mâm cúng Giao Thừa 2026 ngoài trời và trong nhà gồm những gì
Thẩm mỹ Quốc tế Linh Anh hiện đang sở hữu 10 chi nhánh trải dài khắp cả nước và là đơn vị hoạt động nổi bật trong lĩnh vực thẩm mỹ tại Việt Nam với đa dạng các dịch vụ như Phun xăm thẩm mỹ, Điều trị da, Trẻ hóa da, Tắm trắng, Triệt lông,… Đặc biệt, với việc định hình thẩm mỹ chuẩn phong thủy, Linh Anh đã và đang giúp cho hàng triệu khách hàng trở nên xinh đẹp và tự tin hơn.
